USB Bellek ve Hafıza Kartlarında Veri Kurtarma

USB bellek ve hafıza kartı veri kurtarma çalışmaları; USB bellek, SD kart, microSD kart ve diğer flash tabanlı depolama ortamlarında yanlışlıkla silme, biçimlendirme, dosya sistemi bozulması, cihaz veya bağlantı sorunları ve çeşitli teknik nedenlerle erişilemez hale gelen verilerin değerlendirilmesini kapsar. Uygulanacak veri kurtarma yöntemi; depolama ortamının türüne, kullanılan dosya sistemine, veri kaybının meydana gelme şekline ve mevcut teknik duruma göre belirlenir.

Flash tabanlı depolama ortamlarında veri kurtarma sürecinde kaynak verinin korunması ve gereksiz yazma işlemlerinden kaçınılması önemlidir. Silinen alanların üzerine yeni veri yazılması, bellek denetleyicisinin çalışma yapısı, NAND flash özellikleri, wear-leveling ve mevcut diğer teknik koşullar kurtarma sonucunu etkileyebilir. Bu nedenle veri kurtarma işlemlerinde kesin sonuç garantisi verilmeden, mevcut teknik imkânlar doğrultusunda değerlendirme yapılır.

Hangi USB Bellek ve Hafıza Kartları İncelenebilir?

USB bellek ve hafıza kartlarında veri kurtarma yöntemi; kullanılan flash bellek türüne, denetleyici yapısına, kapasiteye, dosya sistemine ve mevcut arızanın niteliğine göre değişiklik gösterebilir. İnceleme kapsamında farklı form faktörlerindeki taşınabilir flash depolama ortamları ve bunlardan alınmış uygun veri kopyaları teknik olarak değerlendirilebilir.

• Standart USB flash bellekler
• USB 2.0, USB 3.x ve USB-C bağlantılı flash bellekler
• SD kartlar
• SDHC, SDXC ve uygun cihazlarda SDUC kartlar
• microSD, microSDHC ve microSDXC kartlar
• miniSD kartlar
• MultiMediaCard (MMC) ve RS-MMC türü hafıza kartları
• CompactFlash (CF) kartlar
• CFast kartlar
• XQD ve CFexpress kartlar
• Memory Stick, Memory Stick PRO, Memory Stick Duo ve benzeri Memory Stick türleri
• xD-Picture Card hafıza kartları
• SmartMedia kartlar
• Dijital fotoğraf makinesi ve video kameralarında kullanılan çıkarılabilir hafıza kartları
• Drone, aksiyon kamerası ve benzeri görüntüleme cihazlarında kullanılan çıkarılabilir hafıza kartları
• Araç içi kamera, kayıt cihazı ve benzeri sistemlerde kullanılan çıkarılabilir hafıza kartları
• Ses kayıt cihazları ve diğer taşınabilir elektronik cihazlarda kullanılan çıkarılabilir hafıza kartları
• Endüstriyel veya özel amaçlı cihazlarda kullanılan flash tabanlı çıkarılabilir depolama ortamları
• Kart okuyucu veya uygun adaptör aracılığıyla erişilebilen hafıza kartları
• Biçimlendirilmiş veya dosya sistemi zarar görmüş USB bellek ve hafıza kartları
• İşletim sistemi tarafından RAW, unallocated veya hatalı kapasitede görünen flash depolama ortamları
• USB bellek veya hafıza kartlarından alınmış bit düzeyinde imajlar ve doğrulanmış veri kopyaları
• RAW, E01/Ex01 ve benzeri uygun imaj formatlarında bulunan flash depolama verileri
• Teknik olarak erişilebilen diğer çıkarılabilir flash tabanlı depolama ortamları

Hangi Veri Kaybı ve Arıza Durumlarında İnceleme Yapılabilir?

USB bellek ve hafıza kartlarında veri kaybı; yanlışlıkla silme, biçimlendirme, dosya sistemi bozulması, bağlantı veya denetleyici sorunları, fiziksel hasar ve çeşitli kullanıcı işlemleri sonucunda meydana gelebilir. Uygulanabilecek veri kurtarma yöntemi, veri kaybının nedeni ve depolama ortamının mevcut teknik durumu belirlendikten sonra değerlendirilir. Kaynak ortamın mümkün olduğunca korunması ve yeni veri yazılmasının önlenmesi kurtarma olasılığının korunması açısından önemlidir.

• Yanlışlıkla silinen dosya ve klasörler
• Fotoğraf, video, belge, ses kaydı ve diğer kullanıcı verilerinin silinmesi
• Yanlışlıkla biçimlendirilmiş (formatlanmış) USB bellek ve hafıza kartları
• Hızlı format veya yeniden biçimlendirme sonrasında kaybolan veriler
• Silinmiş veya kaybolmuş partition, bölüm veya volume bilgilerinin araştırılması
• Dosya sistemi bozulması nedeniyle erişilemeyen ortamlar
• FAT/FAT32, exFAT, NTFS ve benzeri dosya sistemlerinde oluşan mantıksal bozulmalar
• Dosya sistemi allocation/FAT, dizin veya metadata yapılarındaki bozulmalar nedeniyle kaybolan veriler
• İşletim sistemi tarafından RAW olarak görünen USB bellek veya hafıza kartları
• Unallocated olarak görünen veya bölüm bilgisi kaybolmuş flash depolama ortamları
• İşletim sistemi tarafından algılanmasına rağmen içeriğine erişilemeyen ortamlar
• Dosyaların görünmesine rağmen kopyalanamadığı, açılamadığı veya I/O/CRC benzeri okuma hatalarının oluştuğu durumlar
• Yanlış kapasiteyle görünen veya kapasite bilgisi bozulmuş flash depolama ortamları
• Gerçek depolama kapasitesinden farklı kapasite bildiren hatalı veya sahte flash belleklerde oluşan veri bozulmalarının değerlendirilmesi
• Dosya ve klasör yapısı bozulduğu için görüntülenemeyen veriler
• Dosya sistemi metadata bilgilerinin zarar gördüğü durumlar
• Sıfır bayt, eksik boyutlu, bozuk veya kısmen oluşturulmuş dosyaların teknik olarak araştırılması
• Bozuk, eksik veya kısmen erişilebilen dosyaların teknik olarak araştırılması
• Parçalanmış veya kısmen üzerine yazılmış verilerin araştırılması
• Yeni veri yazılması nedeniyle kısmen veya tamamen üzerine yazılmış silinmiş dosyaların değerlendirilmesi
• USB belleğin veya hafıza kartının cihazdan uygunsuz çıkarılması sonrasında oluşan veri kayıpları
• Yazma işlemi sırasında güç kesilmesi, pil bitmesi veya cihazın kapanması sonucu oluşan veri ve dosya sistemi sorunları
• Kart okuyucu, USB bağlantısı, kablo veya adaptör kaynaklı erişim sorunlarının depolama ortamındaki gerçek arızadan ayırt edilmesi
• USB bellek denetleyicisi (controller) kaynaklı erişim sorunlarının değerlendirilmesi
• Hafıza kartı denetleyicisi veya dahili yönetim yapısındaki sorunların değerlendirilmesi
• NAND flash bellek kaynaklı okuma hatalarının teknik olarak değerlendirilmesi
• Flash bellek ömrü, bad block yönetimi veya yıpranma nedeniyle ortaya çıkan okuma ve veri bütünlüğü sorunlarının değerlendirilmesi
• Bellek hücrelerindeki bozulma veya yoğun okuma hataları nedeniyle kısmen erişilebilen verilerin araştırılması
• USB konektörü, kart temas noktaları veya bağlantı bileşenlerindeki fiziksel sorunların değerlendirilmesi
• Kırılmış, eğilmiş, sıvı temasına maruz kalmış veya fiziksel olarak zarar görmüş USB bellek ve hafıza kartlarının mevcut durumunun teknik olarak değerlendirilmesi
• Write-protected / salt okunur duruma geçen USB bellek veya hafıza kartlarında mevcut verilerin değerlendirilmesi
• SD kartın fiziksel kilit mekanizması veya elektronik yazma koruması nedeniyle erişim sorunu yaşanan durumlar
• Fotoğraf makinesi, kamera, drone veya benzeri cihaz tarafından yeniden biçimlendirilmiş hafıza kartlarında veri araştırılması
• Cihaz tarafından oluşturulan özel klasör, dosya veya kayıt yapılarının bozulması sonrasında kaybolan verilerin araştırılması
• Zararlı yazılım veya benzeri olaylar sonrasında silinen, gizlenen ya da erişilemez hale gelen verilerin teknik olarak araştırılması
• Şifrelenmiş veya erişimi koruma altına alınmış taşınabilir depolama ortamlarının, gerekli erişim bilgileri mevcut ve teknik olarak mümkün olduğu durumlarda değerlendirilmesi
• Daha önce alınmış RAW, E01/Ex01 veya diğer uygun imajlar içerisindeki silinmiş ve erişilemeyen verilerin araştırılması
• CHKDSK, disk onarma, biçimlendirme veya benzeri otomatik/manuel onarım işlemleri sonrasında veri yapısında meydana gelen değişikliklerin değerlendirilmesi
• Daha önce gerçekleştirilen veri kurtarma, formatlama, onarım veya başka teknik müdahalelerin mevcut veri yapısı üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi
• Diğer mantıksal, elektronik veya flash bellek kaynaklı veri erişim sorunlarının teknik olarak değerlendirilmesi

USB Bellek ve Hafıza Kartı Veri Kurtarma Süreci Nasıl İlerler?

USB bellek ve hafıza kartlarında veri kurtarma süreci; depolama ortamının türü, arızanın niteliği, dosya sistemi yapısı ve veri kaybının meydana gelme şekline göre planlanır. Amaç; kaynak ortam üzerinde gereksiz işlem yapmadan mevcut veriyi mümkün olduğunca korumak, uygun teknik yöntemlerle erişilebilir bir çalışma kopyası oluşturmak ve kurtarılabilecek verileri kontrollü biçimde elde etmektir.

1. Materyalin teslim alınması ve kayıt altına alınması: USB bellek, SD/microSD kart veya diğer flash depolama ortamları; marka, model, kapasite, seri numarası mevcutsa bu bilgi ve fiziksel durumuyla birlikte kayıt altına alınır. Gerektiğinde teslim ve delil zinciri bilgileri de belgelenir.
2. Ön değerlendirme ve veri kaybı senaryosunun belirlenmesi: Silme, formatlama, dosya sistemi bozulması, bağlantı sorunu, controller/NAND problemi, fiziksel hasar veya diğer veri kaybı nedenleri değerlendirilir.
3. Depolama ortamının mevcut durumunun kontrol edilmesi: Ortamın sistem tarafından algılanıp algılanmadığı, bildirilen kapasitesi, bağlantı durumu, okuma hataları ve fiziksel hasar belirtileri incelenir.
4. Fiziksel, elektronik ve mantıksal arıza ayrımının yapılması: Sorunun dosya sistemi veya veri yapısından mı; konektör, controller, NAND flash ya da diğer fiziksel/elektronik bileşenlerden mi kaynaklandığı değerlendirilir.
5. Kaynak verinin korunması: Kaynak ortam üzerinde gereksiz yazma işlemlerinden kaçınılır; teknik olarak uygun olduğunda donanımsal veya yazılımsal write blocker, salt-okunur erişim ve diğer koruyucu yöntemler kullanılır.
6. Şifreleme ve erişim durumunun değerlendirilmesi: Parola koruması, şifreleme veya üreticiye özgü erişim mekanizmalarının bulunup bulunmadığı belirlenir ve gerekli erişim bilgilerinin mevcut olup olmadığı değerlendirilir.
7. Uygun veri edinim yönteminin belirlenmesi: Ortamın mevcut durumuna göre fiziksel/bit düzeyinde imaj, mantıksal veri edinimi, kontrollü kopyalama veya uygun diğer yöntemlerden hangisinin uygulanacağı belirlenir.
8. Okuma hatası veya kararsızlık bulunan ortamların kontrollü imajlanması: Yoğun okuma hatası bulunan flash ortamlarda tekrar tekrar gereksiz okuma yapılmadan, mümkün olan verinin korunmasına öncelik veren hata toleranslı yöntemler uygulanır.
9. İmajlama sırasında hata ve okunamayan alanların kayıt altına alınması: Bad block, I/O hataları, okunamayan sektör veya alanlar ile edinim yazılımının oluşturduğu önemli hata kayıtları belgelenir.
10. Edinimin eksiksizliğinin kontrol edilmesi: İmaj veya kopyalama işlemi tamamlandıktan sonra hedeflenen veri alanlarının elde edilip edilmediği ve edinim sırasında hata oluşup oluşmadığı işlem logları üzerinden kontrol edilir.
11. Veri bütünlüğünün doğrulanması: Uygun durumlarda edinim ve doğrulama hash değerleri hesaplanarak oluşturulan imaj veya veri kopyasının bütünlüğü kayıt altına alınır.
12. Ana imajın korunması ve çalışma kopyasının oluşturulması: Elde edilen doğrulanmış ana imaj mümkün olduğunca değiştirilmeden muhafaza edilir; analiz ve veri kurtarma işlemleri ayrı çalışma kopyaları üzerinden yürütülür.
13. Bölüm ve dosya sistemi yapısının incelenmesi: Partition/volume bilgileri ile FAT/FAT32, exFAT, NTFS ve mevcut diğer dosya sistemi yapıları teknik olarak değerlendirilir.
14. Silinmiş ve erişilemeyen verilerin dosya sistemi üzerinden araştırılması: Dosya sistemi kayıtları, dizin bilgileri, metadata, silinmiş dosya kayıtları ve unallocated alanlar incelenir.
15. Dosya imzasına dayalı veri araştırması yapılması: Dosya sistemi kayıtlarının bozuk veya yetersiz olduğu durumlarda uygun dosya türleri file carving yöntemleriyle araştırılır.
16. Parçalanmış, bozuk veya üzerine yazılmış verilerin değerlendirilmesi: Bulunan dosyaların parçalanma, eksiklik, üzerine yazılma veya veri bütünlüğü açısından mevcut durumu değerlendirilir.
17. Controller ve NAND flash kaynaklı sorunların değerlendirilmesi: Standart mantıksal erişimin mümkün olmadığı durumlarda controller, NAND flash ve dahili bellek yönetim yapılarının kurtarma üzerindeki etkisi belirlenir.
18. İleri donanım müdahalesi gerektiren durumların ayrılması: Kırık PCB, ağır controller arızası, doğrudan NAND erişimi veya özel elektronik müdahale gerektiren durumlarda standart mantıksal kurtarma işlemleri zorlanmadan durdurulur; özel laboratuvar veya donanım gereksinimi açıkça belirtilir.
19. Kurtarılabilir verilerin ayrı hedef ortama çıkarılması: Erişilebilen dosya ve klasörler hiçbir zaman kaynak ortama geri yazılmadan, ayrı ve güvenli bir depolama ortamına aktarılır.
20. Dosya ve metadata bilgilerinin mümkün olduğunca korunması: Dosya adı, klasör yapısı, tarih-saat bilgileri ve mevcut diğer metadata değerlerinin korunmasına mümkün olduğu ölçüde dikkat edilir.
21. Kurtarılan verilerin doğrulanması: Dosyaların açılabilirliği, türü, boyutu, içerik bütünlüğü ve kullanılabilirliği kontrol edilir; bulunan bir dosyanın mutlaka eksiksiz ve sağlam olduğu varsayılmaz.
22. Yapılan işlemlerin belgelenmesi: Kullanılan yazılım ve sürümler, uygulanan yöntemler, oluşturulan imajlar, hash değerleri, hata kayıtları, önemli teknik kararlar ve karşılaşılan sınırlılıklar gerektiğinde yeniden değerlendirilebilecek şekilde kayıt altına alınır. Hukuki süreçler kapsamında yapılan incelemelerde, özellikle ceza soruşturma ve kovuşturmaları ile hukuk yargılamalarında, delil zinciri ve materyal envanteri bilgileri de uygun durumlarda ayrıca belgelenir.
23. Teknik sınırlılıkların değerlendirilmesi: Üzerine yazılma, controller/NAND arızası, flash bellek yıpranması, şifreleme, fiziksel hasar, önceki müdahaleler ve okunamayan alanların kurtarma sonucuna etkisi belirtilir.
24. Sonuçların teslimi ve gerektiğinde teknik raporlama: Kurtarılabilen veriler uygun hedef ortamda teslim edilir; uygulanan yöntemler, elde edilen sonuçlar, kurtarılamayan veriler ve teknik sınırlılıklar gerektiğinde açık ve doğrulanabilir biçimde raporlanır.

Veri Kurtarmada Teknik Sınırlılıklar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

USB bellek ve hafıza kartlarında veri kurtarma sonucu; yalnızca kullanılan yazılıma değil, depolama ortamının fiziksel ve elektronik durumuna, veri kaybından sonra ortamın kullanılmaya devam edilip edilmediğine, üzerine yazılma miktarına, controller ve NAND flash yapısına, şifreleme durumuna ve daha önce yapılan müdahalelere bağlı olarak değişebilir. Bu nedenle her veri kaybı olayı kendi teknik koşulları içinde değerlendirilir ve belirli bir verinin kesin olarak kurtarılacağı önceden garanti edilmez.

• Üzerine yazılmış veriler: Silinen verilerin bulunduğu alanlara yeni veri yazılmışsa önceki içeriğin tamamen veya kısmen kurtarılması mümkün olmayabilir.
• Veri kaybından sonra ortamın kullanılmaya devam edilmesi: Yeni fotoğraf, video, belge veya başka verilerin kaydedilmesi, kurtarılabilecek alanların üzerine yazılmasına neden olabilir.
• Flash bellek yönetim mekanizmaları: Controller tarafından gerçekleştirilen wear-leveling, bad block yönetimi ve benzeri dahili işlemler, mantıksal adreslerle fiziksel NAND alanları arasındaki ilişkiyi değiştirebilir.
• Controller tarafından uygulanan veri dönüşümleri: Bazı flash belleklerde ECC, XOR, interleaving, scrambling ve adres eşleme gibi controller tarafından gerçekleştirilen işlemler bulunabilir. NAND üzerindeki ham verinin elde edilmesi, bu nedenle dosyaların doğrudan kullanılabilir biçimde kurtarılacağı anlamına gelmez.
• NAND flash hücrelerindeki yıpranma: Uzun süreli kullanım veya yoğun yazma işlemleri sonucunda oluşan hücre bozulmaları, bit hataları ve bad block artışı veri okunabilirliğini etkileyebilir.
• Controller arızaları: USB bellek veya hafıza kartı denetleyicisinin arızalanması halinde NAND üzerinde veri mevcut olsa bile standart mantıksal yöntemlerle erişim mümkün olmayabilir.
• Elektronik ve fiziksel hasarlar: Kırık USB konektörü, PCB hasarı, sıvı teması, yanma, eğilme veya benzeri fiziksel sorunlar özel donanım ve laboratuvar müdahalesi gerektirebilir.
• Hasarlı ortama tekrar enerji verilmesi: Elektronik veya fiziksel arıza şüphesi bulunan USB bellek ve hafıza kartlarının tekrar tekrar çalıştırılması bazı durumlarda mevcut hasarı artırabilir. Bu nedenle arızanın niteliği değerlendirilmeden gereksiz güç verme ve okuma denemelerinden kaçınılmalıdır.
• Monolithic flash bellek yapıları: Bazı USB bellek ve özellikle microSD kartlarda controller ve NAND bileşenleri tek bir bütünleşik yapı içinde bulunabilir. Standart bağlantı üzerinden erişilemeyen bu tür ortamlarda özel ekipman, bağlantı noktaları ve ileri laboratuvar yöntemleri gerekebilir.
• Doğrudan NAND erişimi gerektiren durumlar: Standart bağlantı üzerinden erişimin mümkün olmadığı bazı arızalarda chip-off veya benzeri ileri seviye donanım yöntemleri gerekebilir. Bu işlemler özel ekipman, uygun laboratuvar altyapısı ve uzmanlık gerektirir.
• Dosya sistemi ve metadata hasarı: Dosya içeriği kurtarılabilse bile özgün dosya adı, klasör yolu, oluşturma/değiştirme tarihleri veya diğer metadata bilgilerinin tamamı korunamayabilir.
• Parçalanmış dosyalar: Özellikle büyük fotoğraf, video veya diğer dosyalar parçalı biçimde depolanmışsa dosya sistemi bilgileri kaybolduğunda eksiksiz kurtarma zorlaşabilir.
• Kısmen üzerine yazılmış dosyalar: Dosyanın bir bölümü mevcut olsa bile üzerine yazılmış kısımlar nedeniyle kurtarılan dosya eksik, bozuk veya kullanılamaz durumda olabilir.
• Formatlama ve yeniden biçimlendirme işlemleri: Uygulanan format türü, oluşturulan yeni dosya sistemi ve format sonrasında ortamın kullanılmaya devam edilmesi kurtarma olasılığını etkileyebilir.
• CHKDSK ve benzeri onarım işlemleri: Otomatik veya manuel dosya sistemi onarımları mevcut kayıtları değiştirebilir ve önceki veri yapısının yeniden oluşturulmasını zorlaştırabilir.
• Yanlış kapasite bildiren veya sahte flash bellekler: Gerçek kapasitesinden daha yüksek kapasite bildiren hatalı veya sahte ürünlerde yeni veriler mevcut fiziksel alanların üzerine yazılarak kalıcı veri bozulmasına neden olabilir.
• Şifreleme ve erişim koruması: Şifrelenmiş veya parola korumalı taşınabilir depolama ortamlarında gerekli parola, anahtar veya erişim bilgilerinin bulunmaması veriye erişimi sınırlandırabilir veya engelleyebilir.
• Secure Erase ve güvenli silme işlemleri: Güvenli silme, kriptografik silme veya benzeri veri imha yöntemlerinin başarıyla uygulanmış olması durumunda önceki verilerin geri elde edilmesi teknik olarak mümkün olmayabilir.
• Cihaza özgü kayıt yapıları: Fotoğraf makinesi, drone, kamera, ses kayıt cihazı veya diğer cihazların oluşturduğu özel dosya, klasör ve kayıt yapıları standart bilgisayar kullanımından farklı özellikler gösterebilir.
• Kart okuyucu, adaptör ve bağlantı sorunları: Bir ortamın erişilememesi her zaman hafıza kartı veya USB belleğin arızalı olduğu anlamına gelmez. Kart okuyucu, USB portu, adaptör, kablo veya bağlantı bileşenlerinin de kontrol edilmesi gerekir.
• Yoğun okuma hataları: Kararsız veya hasarlı flash ortamların tekrar tekrar okunmaya zorlanması mevcut durumun kötüleşmesine yol açabileceğinden kontrollü veri edinimi tercih edilir.
• Daha önce yapılan veri kurtarma müdahaleleri: Formatlama, onarım, dosya kopyalama, farklı kurtarma yazılımlarının kullanılması veya diğer teknik müdahaleler orijinal veri yapısını değiştirmiş olabilir.
• Bir dosyanın bulunması, sağlam olduğu anlamına gelmez: Dosya sistemi kayıtlarında veya carving yöntemiyle tespit edilen bir dosyanın içeriği eksik, bozuk veya kısmen üzerine yazılmış olabilir; kullanılabilirliği ayrıca doğrulanmalıdır.
• Kurtarılamayan veri, geçmişte hiç var olmadığı anlamına gelmez: Üzerine yazılma, fiziksel hasar, controller işlemleri veya flash bellek yönetim mekanizmaları nedeniyle daha önce mevcut olan bir verinin artık teknik olarak tespit edilememesi mümkündür.
• Kurtarma sonucunun garanti edilememesi: Veri kurtarma başarısı; ortamın fiziksel ve elektronik durumu, üzerine yazılma miktarı, controller/NAND yapısı, şifreleme, önceki müdahaleler ve diğer teknik koşullara bağlı olduğundan belirli bir dosyanın veya tüm verilerin kesin olarak kurtarılacağı önceden taahhüt edilmez.

Kimler İçin Uygundur?

USB bellek ve hafıza kartı veri kurtarma hizmetleri; silinen, kaybolan, erişilemeyen veya fiziksel, elektronik ya da mantıksal sorunlar nedeniyle ulaşılamayan verilerin teknik olarak araştırılmasına ihtiyaç duyulan bireysel, kurumsal ve hukuki süreçlerde uygulanabilir. İnceleme kapsamı, depolama ortamının mevcut durumu ve kurtarılması hedeflenen verilerin niteliğine göre belirlenir.

• Bireysel başvurular: USB bellek, SD/microSD kart veya diğer taşınabilir flash depolama ortamlarında silinen, kaybolan ya da erişilemeyen fotoğraf, video, belge, ses kaydı ve diğer verilerin araştırılmasına ihtiyaç duyan kişiler.
• Avukatlar ve hukuk büroları: Hukuki süreçlerde önem taşıyan USB bellek, hafıza kartı veya mevcut imajlar içerisindeki verilerin teknik olarak araştırılması ve gerektiğinde raporlanmasına ihtiyaç duyanlar.
• Ceza ve hukuk yargılamalarının tarafları: Dosya kapsamında önem taşıyan taşınabilir dijital depolama ortamlarındaki silinmiş, erişilemeyen veya bozulmuş verilerin teknik olarak değerlendirilmesine ihtiyaç duyulan süreçler.
• Şirketler ve diğer tüzel kişiler: Kurumsal USB bellekler, hafıza kartları veya diğer taşınabilir depolama ortamlarında oluşan veri kayıplarının teknik olarak değerlendirilmesine ihtiyaç duyan kurum ve işletmeler.
• Bilgi işlem birimleri ve teknik ekipler: Taşınabilir flash depolama ortamlarında meydana gelen silme, dosya sistemi bozulması, okuma hatası veya erişim sorunlarında teknik inceleme ve veri kurtarma desteğine ihtiyaç duyan ekipler.
• Bilgi güvenliği, kurum içi inceleme ve olay müdahale ekipleri: USB bellek veya hafıza kartlarında meydana gelen veri silme, yetkisiz işlem, erişim sorunu veya diğer teknik olayların değerlendirilmesine ihtiyaç duyan ekipler.
• Fotoğraf, video ve medya alanında çalışan kişi ve işletmeler: Fotoğraf makinesi, video kamera, drone, aksiyon kamerası veya benzeri cihazlarda kullanılan hafıza kartlarındaki görüntü, video ve diğer kayıtların kaybolması ya da erişilemez hale gelmesi durumlarında teknik incelemeye ihtiyaç duyanlar.
• Kamera ve görüntüleme sistemleri kullanan işletmeler: Araç içi kamera, güvenlik kamerası, taşınabilir kayıt cihazı veya benzeri sistemlerde kullanılan SD/microSD ve diğer hafıza kartlarındaki kayıtların kaybolması veya erişilemez hale gelmesi durumlarında teknik incelemeye ihtiyaç duyanlar.
• Kurum içi veri kaybı veya teknik inceleme ihtiyacı bulunan işletmeler: Yanlışlıkla silme, formatlama, fiziksel hasar, controller/NAND kaynaklı sorunlar veya diğer veri kaybı durumlarının değerlendirilmesine ihtiyaç duyan işletmeler.
• Mevcut imaj veya teknik materyal üzerinden çalışma talep edenler: RAW, E01/Ex01 veya benzeri uygun imajlar içerisindeki silinmiş veya erişilemeyen verilerin araştırılmasına ihtiyaç duyanlar.
• Bilirkişiler ve diğer teknik uzmanlar: Mevcut bir USB bellek, hafıza kartı veya imaj üzerinde belirli bir teknik inceleme, veri çıkarımı veya ikinci değerlendirmeye ihtiyaç duyan uzmanlar.
• Mevcut bilirkişi veya teknik raporların yeniden değerlendirilmesini isteyenler: Taşınabilir depolama ortamlarına ilişkin veri kurtarma yöntemlerinin, elde edilen sonuçların veya teknik sınırlılıkların yeniden incelenmesine ihtiyaç duyan kişiler veya kurumlar.
• Uzman mütalaasına ihtiyaç duyanlar: USB bellek ve hafıza kartlarındaki veri kaybı, veri kurtarma işlemleri veya teknik bulguların hukuki süreçte uzman görüşü kapsamında açıklanmasına ihtiyaç duyanlar.

Raporlama ve Uzman Mütalaası

USB bellek ve hafıza kartı veri kurtarma çalışmalarında elde edilen teknik bulgular; incelenen depolama ortamının özellikleri, veri kaybının niteliği, kullanılan veri edinim ve kurtarma yöntemleri, dosya sistemi yapısı, bütünlük kontrolleri ve mevcut teknik sınırlılıklar dikkate alınarak değerlendirilir. Gerektiğinde yapılan işlemler ve elde edilen sonuçlar açık, anlaşılır ve teknik olarak yeniden değerlendirilebilir şekilde raporlanır.

Hukuki bir süreç kapsamında silinmiş veya erişilemeyen verilerin araştırılması, mevcut bir veri kurtarma çalışmasının teknik açıdan değerlendirilmesi ya da bilirkişi raporunda yer alan tespitlerin incelenmesi gerektiğinde elde edilen bulgular uzman mütalaasına esas olacak şekilde ayrıca değerlendirilebilir.

• İncelemeye sunulan USB bellek, SD/microSD kart veya diğer flash depolama ortamlarının tanımlanması
• Materyalin marka, model, kapasite, seri numarası mevcutsa bu bilgi ve fiziksel durumunun belirtilmesi
• Hukuki süreçlerde gerekli olması halinde teslim, muhafaza, delil zinciri ve materyal envanteri bilgilerinin belgelenmesi
• Materyal üzerinde inceleme öncesinde yapılmış formatlama, CHKDSK/onarma, dosya kopyalama, farklı kurtarma yazılımlarının kullanılması veya diğer teknik müdahalelerin mevcut bilgiler doğrultusunda belirtilmesi
• Veri kaybının başlangıç durumu ve inceleme kapsamının açıklanması
• Araştırılması veya kurtarılması talep edilen veri türlerinin, tarih aralıklarının veya cevaplanması beklenen teknik soruların belirtilmesi
• Kaynak ortamın korunmasına yönelik uygulanan salt-okunur erişim, write blocker veya diğer koruyucu yöntemlerin belirtilmesi
• Kullanılan veri edinim, imajlama ve veri kurtarma yöntemlerinin açıklanması
• Kullanılan yazılım, donanım ve gerekli durumlarda sürüm bilgilerinin belirtilmesi
• Uygulanan özel filtre, dosya türü, arama kriteri veya diğer önemli analiz parametrelerinin gerektiğinde belirtilmesi
• Oluşturulan bit düzeyinde imaj, doğrulanmış kopya veya diğer edinim çıktılarının tanımlanması
• Ana imaj ile analiz amacıyla kullanılan çalışma kopyalarının birbirinden ayrılarak belirtilmesi
• İmaj veya veri kopyalarına ilişkin hash ve diğer bütünlük kontrollerinin belirtilmesi
• İmajlama ve veri edinim loglarının incelenmesi; I/O hataları, okunamayan alanlar, bad block veya diğer edinim sorunlarının açıklanması
• Edinim işleminin tamamlanma durumu ve hedeflenen veri alanlarının elde edilip edilmediğinin belirtilmesi
• Partition, volume ve dosya sistemi yapısına ilişkin teknik tespitlerin açıklanması
• FAT/FAT32, exFAT, NTFS veya mevcut diğer dosya sistemi yapılarındaki bozulma ve tutarsızlıkların değerlendirilmesi
• Silinmiş, kaybolmuş veya erişilemeyen dosya ve klasörlere ilişkin teknik bulguların açıklanması
• Dosya sistemi kayıtları, metadata, unallocated alanlar ve gerektiğinde file carving yöntemlerinden elde edilen bulguların belirtilmesi
• File carving uygulanmışsa kullanılan dosya imzaları, hedef dosya türleri veya önemli kurtarma kriterlerinin gerektiğinde açıklanması
• Controller veya NAND seviyesinde ileri teknik inceleme yapılmışsa ECC, XOR, interleaving, adres eşleme veya benzeri yeniden yapılandırma işlemlerinin gerektiği ölçüde belgelenmesi
• Kurtarılan verilerin hangi veri kaynağı, alan veya teknik yöntem üzerinden elde edildiğinin gerektiğinde gösterilmesi
• Kurtarılan dosyaların özgün dosya adı, klasör yapısı, tarih-saat ve mevcut diğer metadata bilgilerinin değerlendirilmesi
• Kurtarılan dosyaların açılabilirlik, bütünlük ve kullanılabilirlik durumlarının belirtilmesi
• Tam, kısmi veya bozuk olarak kurtarılan verilerin gerektiğinde birbirinden ayrılarak değerlendirilmesi
• Controller, NAND flash, wear-leveling, bad block yönetimi ve benzeri flash bellek mekanizmalarının kurtarma sonucuna etkisinin açıklanması
• Fiziksel veya elektronik hasar belirtilerinin ve özel laboratuvar müdahalesi gerektirebilecek durumların belirtilmesi
• Şifreleme, güvenli silme, üzerine yazılma veya daha önce yapılan teknik müdahalelerin kurtarma sonucuna etkisinin açıklanması
• Kurtarılamayan veya yalnızca kısmen kurtarılabilen verilere ilişkin teknik nedenlerin mümkün olduğunca açıklanması
• Belirli bir verinin bulunamamasının, o verinin geçmişte hiç mevcut olmadığı anlamına gelmeyebileceği gibi yorum sınırlılıklarının belirtilmesi
• Kurtarma sonucunda oluşturulan çıktıların ve teslim edilen veri setlerinin tanımlanması
• Teslim edilen hedef depolama ortamının veya veri setinin gerektiğinde tanımlanması ve uygun durumlarda hash/bütünlük bilgilerinin belirtilmesi
• Yapılan işlemlerin, kullanılan yöntemlerin ve önemli teknik kararların yeniden değerlendirilebilecek şekilde kayıt altına alınması
• İnceleme sırasında standart yöntemden farklı bir işlem uygulanmışsa bunun teknik gerekçesinin belirtilmesi
• Mevcut veri kurtarma, bilirkişi veya teknik raporların yöntem ve sonuçlarının gerektiğinde karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi
• Mevcut raporlardaki teknik tespitlerin kaynak veri ve yeniden yapılan inceleme sonuçlarıyla uyumunun değerlendirilmesi
• Teknik bulgular ile yorum veya kanaatin birbirinden açık biçimde ayrılması
• Kesin teknik sonuca ulaşılamayan hususların ve mevcut sınırlılıkların açıkça belirtilmesi
• Uzman mütalaasına esas teknik tespit, değerlendirme ve sonuçların hazırlanması
• Gerektiğinde uzman mütalaasında yer alan teknik tespitlerin duruşmada açıklanmasına ve teknik soruların cevaplandırılmasına yönelik destek sağlanması